Page images
PDF
EPUB

III. ii. 369.

με

προσαγορεύοιτο εἶναι τοῦ νόμου. ταῦτ ̓ οὖν εἰπὼν τί τὸ
τὰ τοῦτο ἄν μοι βουληθείην εἰςῆσθαι; τόδε, ὡς τὸν νομοθέ-
την πρὸ πάντων τε ἀεὶ τῶν νόμων χρεών ἐστι μὴ ἀμοίρους
αὐτοὺς προοιμίων ποιεῖν καὶ καθ ̓ ἕκαστον, ᾗ διοίσουσιν ἑαυ
τῶν ὅσον νῦν δὴ τῷ λεχθέντε διηνεγκάτην.

ΚΛ. Τό γ ̓ ἐμὸν οὐκ ἂν ἄλλως νομοθετεῖν διακελεύοιτο ἡμῖν τὸν τούτων ἐπιστήμονα.

мо

ΑΘ. Καλῶς μὲν τοίνυν, ὦ Κλεινία, δοκεῖς τό γε τοσοῦτον λέγειν, ὅτι πᾶσί γε νόμοις ἔστι προοίμια καὶ ὅτι πάσης ἀρχόμενον νομοθεσίας χρὴ προτιθέναι παντὸς τοῦ λόγου τὸ πεφυκὸς προοίμιον ἑκάστοις· οὐ γὰρ σμικρὸν τὸ μετὰ τοῦτ ̓ ἐστὶ ῥηθησόμενον, οὐδ ̓ ὀλίγον διαφέρον ἢ σαφῶς ἢ μὴ σαφῶς αὐτὰ μνημονεύεσθαι· τὸ μέντοι μεγάλων πέρι λεγομένων νόμων καὶ σμικρῶν εἰ ὁμοίως προοιμιάζεσ θαι προστάττοιμεν, οὐκ ἂν ὀρθῶς λέγοιμεν. οὐδὲ γὰρ ᾄσ

τὸ

– προοίμια A et γρ Ω.--' των Ω.--" τοιοῦτο Κα).—ν τε om b).-w ἀρχόμεθα 1).

προσαγορεύοιτο εἶναι] Abundanter, ut constat, elvai verbis appellandi adjungi solet, v. Reiz. ad Viger. p. 737. et Heind. ad Theæt. p. 344. AST.

ἀμοίρους αὐτοὺς] Cod. Voss. αὐτῶν. Ad verba καὶ καθ ̓ ἕκαστον ᾗ διοίσουσιν ἑαυτῶν int. δηλοῦν vel simile verbum e prægressis eliciendum. Cornar. et in singulis exponere, quatenus inter se differant, quantum sune nunc duæ illæ relata leges differebant. Sed hoc mihi nondum satisfacit; inepta est enim sententia; quasi legis latoris esse possit, in singulis, quas scribit, legibus admonere et exponere, quantum leges differant, quibus prooemium adjungatur, ab his, quæ nuda præceptione contineantur. Ni fallor, ᾗ mendosum est et vel expungendum vel scribendum ἕνα, ut sit καθ ̓ ἕκαστον ἕνας. καθ ̓ ἕνα ἕκαστον, ut Demosth. Olynth. ii. p. 25. καθ ̓ ἕνα αὐτῶν ἕκαστον ἐν μέρει. Philipp. iii. p. 116. καθ ̓ ἕνα ἕκαστον. Orat. iv. p. 143. προϊεμένους καθ ̓ ἓν ἕκαστον. Pro Coron. p. 230. Leg. ix. 1. init. καθ ̓ ἓν ἕκαστον. xi. 6. 923. Β. τὸ ἑνὸς ἑκάστου. Tunc pro τε post návrov legerem ye, affirmativa illa significatione (ut Latinorum quidem). His correctis sensus existit optimus: hoc subjicio s. addo, legislatorem omnibus quas scribat legibus procmia oportere

præponere, et (int. hoc si fecerit, s. tunc) leges singulæ tantum a se ipsis different, quantum illæ supra positæ (sc. de matrimonio) differebant, h. e. tanto prastabunt, quanto illæ supra prolatæ. Διαφέρειν ἑαυτοῦ, a se ipso differre, est semet ipsum superare s. sibi ipsi præstare; Græci enim rem vel hominem sibimet ipsi comparant (vid. ad i. 14.). Καθ ̓ ἕκαστον ἕνα, int. νόμοι, leges singulæ, unaquaque per se spectata, est simpliciter: unaquæque lex (omnibus suis numeris et partibus expleta erit). Verba deinde ὅσον νῦν δὴ τὼ λεχθέντε διηνεγκάτην, quantum leges (de matrimonio) supra prolata differebant, est: quantum in legibus supra propositis alteram ab altera differre, h. e. quanto alteram alteri præstare intelleximus; quibus lex significatur, cui proamium præpositum erat, simplici præscriptioni præstitisse. Asr.

πάσης ἀρχόμενον νομοθεσίας] Persona intelligenda est indefinita, vid. ad i. 7. Monui, ne quis τὸν interserendum esse suspicetur. Asr.

οὐ γὰρ σμικρὸν] Lex enim ipsa res est maximi momenti, quæ proœmio illustretur necne, magnopere refert. Οὐδ ̓ ὀλέγον διαφέρον (ἐστὶ), nec parvi refert. Asr.

ματος

οὐδὲ λόγου παντὸς δεῖ τὸ τοιοῦτον δρᾷν, καί τοι πέφυκέ γε εἶναι πᾶσιν, ἀλλ ̓ οὐ χρηστέον ἅπασιν· αὐτῷ δὲ τῷ τεν ῥήτορι καὶ τῷ μελῳδῷ καὶ τῷ νομοθέτῃ τὸ τοιοὗτον ἑκάστοτε ἐπιτρεπτέον.

ΚΛ. ̓Αληθέστατα δοκεῖς μοι λέγειν. ἀλλὰ δὴ μηκέτ', ὦ ξένε, διατριβὴν πλείω τῆς μελλήσεως ποιώμεθα, ἐπὶ δὲ τὸν λόγον ἐπανέλθωμεν καὶ ἀπ ̓ ἐκείνων ἀρχώμεθα," εἴ σοι φίλον, ὧν οὐχ ὡς προοιμιαζόμενος εἶπες τότε. πάλιν οὖν, οἷόν φασιν οἱ παίζοντες, ἀμεινόνων ἐξ ἀρχῆς δευτέρων ἐπαναπολήσωμεν, ὡς προοίμιον ἀλλ ̓ οὐ τὸν τυχόντα λόγον περαίνοντες, καθά περ ἄρτι. λάβωμεν δ ̓ αὐτῶν ἀρχὴν ὁμολογοῦντες προοιμιάζεσθαι. καὶ τὰ μὲν περὶ θεῶν τιμῆς προγόνων τε θεραπείας, καὶ τὰ νῦν δὴ λεχθέντα ἱκανά· τὰ δ ̓ ἑξῆς πειρώμεθα λέγειν, μέχρι περ ἄν σοι πᾶν τὸ προοίμιον ἱκανῶς εἰρῆσθαι δοκῇ. μετὰ δὲ τοῦτο ἤδη τοὺς νόμους αὐτοὺς διέξει λέγειν.

Η

a

ΑΘ. Οὐκοῦν περὶ θεῶν μὲν καὶ τῶν μετὰ θεοὺς καὶ 1. 724. γονέων ζώντων τεζ πέρι καὶ τελευτησάντων τότε ἱκανῶς προοιμιασάμεθα, ὡς νῦν λέγομεν· τὸ δ ̓ ἀπολειπόμενον ἔτι τοῦ τοιούτου φαίνει μοι σὺ διακελεύεσθαι τὰ νῦν οἷον πρὸς τὸ φῶς ἐπανάγειν.

ΚΛ. Παντάπασι μὲν οὖν.

ΑΘ. ̓Αλλὰ μὴν μετά γε τὰ τοιαῦτα ὡς χρὴ περὶα

EL

ε ήδη om pr Α.-} λέγων Ωυ, λέγων flr : quod reponendum. τε om b).—3 προ

ᾄσματος] Videtur deesse præpos. ἐπὶ ante genit. ᾄσματος. STEPH. Recte.

AST.

καίτοι πέφυκέ γε] Etsi hæc omnia per se procmium admittunt. Deinde ὧν εἶπες, vid. ad c. 11. Asr.

ἀμεινόνων— δευτέρων] Quum meliora sint, quæ iterum fiunt s. repetuntur. Schol. Ruhnken. p. 226. παροιμία λεγομένη μὲν ἐπὶ τῶν θυομένων ἐκ δευτέρου, τῶν προτέρων ἀπαισίων ὀφθέντων δηλαδή. μετήκται δὲ ἐκ τούτων καὶ ἐπὶ τῶν λεγομένων δεύτερον τῶν αὐτῶν, ὁπόταν μὴ κατὰ γνώμην ἡμετέραν προβαίνῃ τὰ πρότερα. Cf. Hesych. t. i. p. 329. Simile est illud δεύτεραι φροντίδες σοφώτεραι. AST.

τῶν μετὰ θεοὺς] Dæmouum et heroum, vid. c. 8. p. 717. B. Sic v. 1. τοὺς τούτοις ἑπομένους. Asr.

III. ii. 370.

ὡς χρὴ] Verba ita cohærent: ἀλλὰ μὴν μετά γε ταῦτα προσῆκόν τ ̓ ἐστι καὶ κοινότατον (maxime commune, h. e. et dicentis et audientium magnopere referens) τὸν λέγοντα καὶ τοὺς ἀκούοντας ἀναπεμπαζομένους, ὡς χρὴ----ἴσχειν, ἐπηβόλους γίγνεσθαι παιδείας, h. e. ἀναπεμπάζεσθαι, ἵνα ἐπήβολοι παιδείας γίγνωνται. ̓Αναπεμπάζεσθαι, proprie ruminare s. ruminari, h. e. cibum ad rumen revocare et denuo mandere, est in memoriam revocare, recolere; vid. Ruhnk. ad Tim. p. 33. Ast.

χρὴ περὶ] Legitur etiam, χρὴ τὰ περὶ

τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς καὶ τὰ σώματα καὶ τὰς οὐσίας σπουδῆς τε πέρι καὶ ἀνέσεως ἴσχειν, προσῆκόν τ ̓ ἐστὶ καὶ κοινότατον ἀναπεμπαζομένους τόν τε λέγοντα καὶ τοὺς ἀκούοντας παιδείας γίγνεσθαι κατὰ δύναμιν ἐπηβόλους. ταῦτ ̓ οὖν ἡμῖν αὐτὰ μετ ̓ ἐκεῖνα ὄντως ἐστὶ ῥητέα τε καὶ ἀκουστέα.

ΚΛ. ̓Ορθότατα λέγεις.

οιμιασώμεθα Ef.—b φαίνει t.- τὰ om f.d τὰ περὶ AΩfft.-ε ἐπιβόλους tl).--1 Te add Azofhr.

τὰς ἑαυτ. etc. STEPH. Hoc placet. Τὰ περὶ τὰς—ψυχὰς, σώματα, cet. esset: quomodo animus cujusque, corpus et opes ad studium et remissionem se ha

bere debeant; namque τὰ cum περὶ esset
nota illa nominis circumlocutio.
voce ἐπήβολος vid. ad ii. 10. p. 666. D.
AST.

De

1

Ν Ο Μ Ο 1,

Ε.

III. ii. 371.

§. 1. ̓Ακούοι δὴ πᾶς ὅς πες νῦν δὴ τὰ περὶ θεῶν τε Steph. ἤκουε καὶ τῶν φίλων προπατόρων· πάντων γὰς τῶν αὑτοῦ 11.126. κτημάτων μετὰ θεοὺς ψυχὴ θειότατον, οἰκειότατον ὄν. τὰ Βek. δ ̓ αὑτοῦ διττὰ πάντ ̓ ἐστι πᾶσι. τὰ μὲν οὖν κρείττω καὶ ἀμείνω δεσπόζοντα, τὰ δ ̓ ἥττω καὶ χείρω δοῦλα. τῶν οὖν αὑτοῦ τὰ δεσπόζοντα ἀεὶ προτιμητέον τῶν δουλευόντων. οὕτω δὴ τὴν αὑτοῦ ψυχὴν μετὰ θεοὺς ὄντας δεσπότας καὶ τοὺς τούτοις ἑπομένους τιμᾷν δεῖν λέγων δευτέραν ὀρθῶς παρακελεύομαι. τιμᾷ δ ̓ ὡς ἔπος εἰπεῖν ἡμῶν οὐδεὶς ὀρθῶς, δοκεῖ δέ· θεῖον γὰρ ἀγαθόν που τιμή, τῶν δὲ κακῶν οὐδὲν τίμιον, ὁ δ ̓ ἡγούμενος ἤ τισι λόγοις ἢ δώροις αὐτὴν αὔξειν ιι. ii. 872. ἤ τισιν ὑπείξεσι, μηδὲν βελτίω δὲ ἐκ χείρονος αὐτὴν

11. 727.

· ἀκούει τ.- δὴ νῦν υ.---- πάντ' ἐστὶ πᾶσι ΑΩυfht, ἐστὶ πάντα πᾶσιν Ε: ἐστι

§. 1. ἀκούοι δὴ πᾶς] Hæc Stob. trans. scripsit Serm. xli. p. 261. ubi ὥσπερ νῦν τὰ ἐν τῷ βίῳ pro τῶν αὐτοῦ—διττὰ παρὰ πᾶσιν. Cod. Voss. et Monac. Nr. 490. διττὰ πάντ ̓ ἐστὶ πᾶσιν. Ficin. simpliciter vertit : bifariam dividuntur. De τοὺς τούτοις ἑπομένους vid. ad iv. 12. AST.

quam πᾶσι scribendum videtur, et αὑτοῦ
non αὐτοῦ, legendum, sive πᾶσι retinea-
tur, sive in παντὶ mutetur. Contra in
præced. periodo malim αὐτοῦ. STEPH.

αὔξειν] Post αὔξειν est in vet. ἤ τισιν
ὑπείξεσι: quæ verba nec ipsum Fic. la-
tuerunt: qui interpretatur itidem, Vel
sermonibus quibusdam, vel muneribus,
vel obsequiis. STEPH.

ἥ τισιν ὑπείξεσι] Hæc verba, quæ in

τὰ δ ̓ αὑτοῦ] Legitur etiam τὰ δ ̓ αὐτοῦ διττὰ πάντ' ἐστὶ πᾶσι. Sed παντὶ potius

ἀπεργαζόμενος τιμᾶν μὲν δοκεῖ, δρᾷ δὲ τοῦτο οὐδαμῶς. αὐτίκα παῖς εὐθὺς γενόμενος ἄνθρωπος πᾶς ἡγεῖται πάντα ἱκανὸς εἶναι γιγνώσκειν, καὶ τιμᾶν οἴεται ἐπαινῶν τὴν αὑτοῦ ψυχήν, καὶ προθυμούμενος ἐπιτρέπει πράττειν ὅ τι ἂν ἐθέλῃ.m τὸ δὲ νῦν λεγόμενόν ἐστιν ὡς δρῶν ταῦτα βλάπ τει καὶ οὐ τιμᾷ· δεῖ δέ, ὥς φαμεν, μετά γε θεοὺς δευτέραν. οὐδέ γε ὅταν ἄνθρωπος τῶν αὑτοῦ ἑκάστοτε ἁμαρτημάτων μὴ ἑαυτὸν αἴτιον ἡγῆται" καὶ τῶν πλείστων κακῶν καὶ μεγίστων, ἀλλ ̓ ἄλλους, ἑαυτὸν δὲ ἀεὶ ἀναίτιον ἐξαιζῇ τιμῶν τὴν αὑτοῦ ψυχήν, ὡς δὴ δοκεῖ· ὁ δὲ πολλοῦ δεῖ δρᾷν τοῦτο· βλάπτει γάρ. οὐδ ̓ ὁπόταν ἡδοναῖς παρὰ λόγον τὸν τοῦ νομοθέτου καὶ ἔπαινον χαρίζηται, τότε οὐ δαμῶς τιμᾷ, ἀτιμάζει δὲ κακῶν καὶ μεταμελείας ἐμπιπλὰς αὐτήν. οὐδέ γε ὁπόταν αὖ τἀναντία τοὺς ἐπαίνουμένους πόνους καὶ φόβους καὶ ἀλγηδόνας καὶ λύπας μὴ διαπονῇ καρτερῶν ἀλλ ̓ ὑπείκῃ. τότε οὐ τιμᾷ ὑπείκων· ἄτιμον γὰρ αὐτὴν ἀπεργάζεται δρῶν τὰ τοιαῦτα ξύμπαντα. οὐδ ̓ ὁπόταν ἡγῆται τὸ ζῆν πάντως ἀγαθὸν εἶναι, τιμᾷ,

.

παντάπασιν *ς.---ὰ ἤ τισιν ὑπείξεσιν add AΩυfft..—e δ ̓ f.-! τιμᾷν. οὐδαμῶς om v. -8 μὲν om f.—1 δὲ καὶ Ξ.-1 εὐθὺς om r.--k ἱκανῶς pr Ω.-! ἑαὑτοῦ Ωt.-" θέλη ἢ *, ἐθέλοι ().—n ἡγεῖται Ω.-ο ἀεὶ οm t).—P ἐξαίρει Ω: ἐξαίρῃ 5.-4 τιμῶν Alfht:

ηι

libris editis omnibus desiderantur, e Cod. Voss. et Monac. recepimus, assentientibus et Ficino, qui vertit: vel obsequiis, et Stobæo, qui scribit ἤ τισιν ὑπεῖξαι. Apud eundem pro αὐτὴν extat αὐτοῖς. Ad αὐτὴν int. τὴν ψυχήν. Asr.

αὐτίκα] Statim, est: ut exemplo utar non longe petito, ne longe abeam, h. e. exempli gratia. Sic v. 7. p. 735. C. Vid. Kæn. ad Greg. Corinth. p. 194. Markland. ad Lys. Orat. xix. t. v. p. 647. et Ernesti ad Xenoph. Mem. Socr. iv. 7. f. 2. Verba sequentia ita cohærent: αὐτίκα ἄνθρωπος πᾶς, παῖς εὐθὺς γενόμενος, l. Θ. εὐθὺς ἐκ παίδων s. νέων,

ut i. 11. 12. Asr.

δεῖ δὲ] Monac. δεῖ δή. Mox Stob. ἕκαστος. Βas. 2. τῶν αὑτά. Deinde Stob. ἡγεῖται. Ast.

ἐξαιρῇ] Hoc e Stobæo reposuimus pro ἐξαίρῃ. Sexcenties inter se permutata deprehenduntur ἐξαιρεῖν (eximere, excipere) et ἐξαίρειν (extollere), ut xii. 4. p.

948. D. Vid. Wyttenbach. ad Plutarch. Fragm. p. 141. Schäfer. ad Eurip. Hippol. 18. et Heind. ad Theæt. p. 352. Mox Monac. τιμῶν pro τιμᾷ. Ast.

ὁ δὲ πολλοῦ] Malim, οὐδὲ πολλοῦ δεῖ δρᾷ τοῦτο, quum jam præcedat nominativus ἄνθρωπος. STEPH.

οὐδὲ πολλοῦ δεῖ δρᾷ τοῦτο] Vulgo δ δὲ πολλοῦ δεῖ δρᾷν τοῦτο. Stob. ὧδε—δρᾷν. Unice verum est, quod Stephanus jam conjecit: οὐδὲ πολλοῦ δεῖ δρᾷ τοῦτο ; solet enim πολλοῦ δεῖ, multum abest, ita interponi, ut cum οὐδὲ conjunctum, quod ad verbum simul referendum est (οὐδὲ δρᾷ τοῦτο, πολλοῦ δεῖ), negationis fortioris vim habeat; multum abest, ut hoc faciat, h. e. minime hoc facit. Vid. Viger. p. 468. ed. Herm. Asr.

ὑπείκων] Stob. ἀτιμάζων. Μοχ ἡγεῖται ζῇν τοῦτο, omisso πάντως. Τοῦτο placet, et Ficinus quoque expressit : quando hanc vitam summum bonum censet. Asr.

« PreviousContinue »